Ders 1: Mevsimlik gıda üretimi: çevresel etkiyi azaltmanın bir yolu

1.1. Mevsimlik gıda üretimi nedir?

Her meyve ve sebze türü, ideal büyüme ve kalite için kendi özel koşullarına sahiptir. Bu nedenle meyve ve sebzeler yıl boyunca farklı lokasyonlarda ve farklı mevsimlerde yetiştirilmekte ve hasat edilmektedir. Örneğin, portakallar iklime duyarlı bitkilerdir ve İspanya, İtalya ve Yunanistan gibi yazları sıcak ve kurak geçen yerlerde daha iyi büyürler.

‘Mevsimlik’ terimi iyi tanımlanmamıştır ve kullanıldığı bağlama göre değişir. Bazıları için ‘mevsimlik’, ‘yerel’ olarak hasat edilen yiyeceklerle eş anlamlıdır, diğerleri için kültürel olaylarla yakından bağlantılıdır ve üçüncü bir grup için , gıdaların kökenleriyle yeniden bağlantı kurmayı ve doğal büyüme mevsimlerini öğrenmeyi içerir. Bunlar daha “mevsimsel” yemek yemenin değerli tanımları ve nedenleri olsa da, farklılıklar terimin net olmadığını ve “mevsimlik meyve ve sebzeleri” tanımlamanın ne kadar karmaşık olabileceğini gösteriyor. Çevre, Gıda ve Köy İşleri Dairesi’ne (DEFRA) göre, ana hususlar gıdaların ne zaman üretildiğine ve nerede tüketildiğine bağlıdır:

  • küresel mevsimsellik : Gıdanın nerede üretildiğine bağlıdır. Mevsiminde üretilen ancak yerel olarak hasat edildikleri yerde tüketilmesi zorunlu olmayan gıdalar (elma Yeni Zelanda’da büyüme mevsimi boyunca yetiştirilip hasat edilirken Avrupa’da ilkbahar ve yaz mevsimlerinde yenir).
  • Yerel mevsimsellik : Gıdanın nerede üretilip sonra tüketildiğine bağlıdır. Doğal büyüme mevsiminde yerel olarak hasat edilen ve yenen yiyecekler (Avrupa’da yaz ve sonbaharda yetiştirilen ve hasat edilen ve Ekim ayında yenen elmalar).

Source: https://www.eufic.org/en/healthy-living/article/are-seasonal-fruit-and-vegetables-better-for-the-environment

https://www.eufic.org/en/healthy-living/article/are-seasonal-fruit-and-vegetables-better-for-the-environment

1.1. Mevsimlik gıda üretimi ve tüketiminin faydaları

Mevsiminde ve yerel meyve ve sebzelerin üretilip tüketilmesi hem sağlığa hem de çevreye fayda sağlar. Daha iyi tat ve daha düşük fiyatın yanı sıra, özellikle meyve ve sebzelerde bulunan vitamin ve minerallerin çoğunun toplandıktan sonraki 24 saat içinde kaybolduğu düşünüldüğünde, mevsimlik yiyecekler daha taze ve daha besleyicidir. Ayrıca birçok çalışma, tedarik zincirine bağlı sera gazı (GHG) emisyonlarını önemli ölçüde azalttığını ortaya koymuştur.

LCA’ları (yaşam döngüsü değerlendirmeleri) kullanan araştırmacılar, küresel gıda sisteminin dünyadaki sera gazı (GHG) emisyonlarının yaklaşık %26’sını oluşturduğunu ve farklı gıda türlerinin ne kadar sera gazı saldığı konusunda büyük farklılıklar olduğunu bulmuşlardır. Genel olarak meyve ve sebzeler, sığır eti ve süt ürünleri gibi hayvansal ürünlere kıyasla daha düşük sera gazı emisyonlarına sahiptir (10-50 kat daha düşük).

Mevsimsel meyve ve sebzelerinin çevresel faydaları genellikle kat ettikleri mesafelerin daha kısa olmasına bağlanır. Nakliye türü önemli olsa da nakliyenin karbon ayak izine katkısı genellikle üretim yöntemlerinden kaynaklanan emisyonlardan daha düşüktür. İklim kontrollü seralar daha az arazi kullanımı, daha az gıda israfı, daha az pestisit ve yüksek verim anlamına gelse de, bu binaları çalıştırmak için gereken enerji önemlidir.

Mevcut ilgili araştırmalardan ortaya çıkan genel tablo, en düşük sera gazı emisyonuna sahip meyve ve sebzelerin, doğal mevsimlerinde fazla ek enerji kullanılmadan dışarıda yetiştirilen ve aynı ülke veya bölgede tüketilenler olduğudur.

 

Sınavlar