Μάθημα 3: Τεχνικές βιολογικής καλλιέργειας

Η λειψυδρία και η χρήση του νερού για γεωργικούς σκοπούς αποτελεί ένα ευρέως διαδεδομένο και παγκόσμιο πρόβλημα. Ενώ ορισμένες περιοχές βασίζονται στην άρδευση για το πότισμα των καλλιεργειών, η ξηρασία εμφανίζεται και σε περιοχές με υψηλές βροχοπτώσεις. Η βιολογική καλλιέργεια, εστιάζει στη βελτιστοποίηση των αγροτικών και φυσικών πόρων με βιώσιμο τρόπο. Για τους βιοκαλλιεργητές και τις βιοκαλλιεργήτριες, πρακτικές όπως η ενεργή διατήρηση, η συλλογή και η αποθήκευση νερού είναι πολύ σημαντικές, καθώς δίνουν προτεραιότητα στη βελτίωση της διατήρησης του νερού και της διήθησής του στο έδαφος.

Πώς να διατηρήσετε το νερό στο έδαφος;

  1. Διατήρηση της υγρασίας του εδάφους
  2. Μείωση της εξάτμισης
  3. Καλύτερη αξιοποίηση των βροχοπτώσεων

Η αμειψισπορά, μια πρακτική που χρησιμοποιούν συχνά οι αγρότες, βασίζεται κυρίως στη χρήση διαφορετικής καλλιέργειας στο ίδιο έδαφος για ορισμένες χρονικές περιόδους. Η εναλλαγή των καλλιεργειών επιτρέπει την ανακατανομή των διάφορων θρεπτικών στοιχείων στο ίδιο χωράφι. Το γεγονός αυτό συμβάλλει στην εξισορρόπηση της χημικής σύνθεσης του εδάφους. Η αφαίρεση φυτών που αποτελούν ξενιστές συγκεκριμένων παρασίτων μπορεί ενδεχομένως να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για την προσέλκυση παθογόνων οργανισμών την επόμενη περίοδο. Με τον τρόπο αυτό, μπορείτε να σπάσετε τον κύκλο και να αποτρέψετε τη μόλυνση νέων φυτών της ίδιας οικογένειας ή ποικιλίας. Η αμειψισπορά δεν αποτελεί απόλυτη λύση για τη διατήρηση της ποιότητας του εδάφους ή την εξάλειψη των ασθενειών και των παρασίτων σε έναν κήπο. Η αποτελεσματικότητά της είναι μεγαλύτερη όταν χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλες μεθόδους. Παρ’ όλα αυτά, έρευνες δείχνουν ότι η αμειψισπορά βοηθά στην υγεία του εδάφους και στη βελτίωση των αποδόσεων των καλλιεργειών. Χωρίστε τα φυτά σας σε ομάδες ανά κατηγορία ή ανά οικογένεια φυτών.

Εναλλαγή ανά κατηγορία (συνιστάται για αρχάριους ή για μικρότερους χώρους)

  1. όσπρια (φασόλια, μπιζέλια, φιστίκια, φακές, αρακάς, ρεβίθια και σόγια)
  2. βολβοί (καρότο, γογγύλια, κρεμμύδι, παντζάρι, ραπανάκι και σκόρδο)
  3. καρποφόρα (αγγούρια, ντομάτες, κολοκύθια, μελιτζάνες, πιπεριές, πεπόνια και καλαμπόκι + πατάτες επειδή επηρεάζονται από τις ίδιες ασθένειες με τις ντομάτες)
  4. φυλλώδη λαχανικά (λάχανο, σέσκουλο, μαρούλι, μπρόκολο, σπανάκι, λαχανάκια Βρυξελλών, αρωματικά βότανα)

Είναι η ελεγχόμενη αποσύνθεση οργανικών υλικών, όπως κλάδεμα κήπων, υπολείμματα κουζίνας, ροκανίδια, πεπιεσμένο χαρτί, κλπ. Πρόκειται για ένα μέσο επαναχρησιμοποίησης της οργανικής ύλης, μετατρέποντάς τη σε κομπόστ, το οποίο χρησιμοποιείται για τη βελτίωση του εδάφους ή ως λίπασμα. Η κομποστοποίηση διακρίνεται σε δύο τύπους: βιομηχανική και οικιακή κομποστοποίηση.

Η οικιακή κομποστοποίηση αποτελεί μια ευκαιρία διαχείρισης των οικιακών βιοαποδομήσιμων αποβλήτων. Η οικιακή κομποστοποίηση προσφέρει περιβαλλοντικά οφέλη, ακόμη και αν το προϊόν δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα. Στην οικιακή κομποστοποίηση, πραγματοποιείται συγκέντρωση οργανικών υλικών προκειμένου να σχηματιστεί ένα λίπασμα. Τα απλά κατασκευασμένα δοχεία διευκολύνουν τη δημιουργία ενός οικιακού σωρού κομποστοποίησης και τη συντήρησή του.

Η οικιακή κομποστοποίηση πραγματοποιείται προσθέτοντας σταδιακά οργανική ύλη σε ένα δοχείο, η οποία με την πάροδο του χρόνου αποσυντίθεται φυσικά σχηματίζοντας κομπόστ. Όπως και στη βιομηχανική κομποστοποίηση, είναι σημαντικό να διατηρείται η αναλογία άνθρακα προς άζωτο σε ποσοστό 25-30 προς 1. Αυτό επιτυγχάνεται με την ανάμειξη υλικών πλούσιων σε άνθρακα, όπως άχυρο, φύλλα και πεπιεσμένο χαρτί, αλλά και με υλικά πλούσια σε άζωτο, όπως γρασίδι, τσουκνίδες, ωμά φρούτα και λαχανικά. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, μπορεί να είναι απαραίτητη η προσθήκη νερού. Σε αερόβιες συνθήκες η αποσύνθεση είναι ταχύτερη από ό,τι θα συνέβαινε φυσικά αν τα οργανικά απόβλητα παρέμεναν στο έδαφος.

Η πλήρης σταθεροποίηση και η παραγωγή τελικού κομπόστ μπορεί να διαρκέσει από τέσσερις μήνες έως δύο χρόνια. Περισσότερος χρόνος απαιτείται σε ψυχρότερα κλίματα και στην περίπτωση ελάχιστης ή μηδενικής ανάδευσης. Η παραγωγή του κομπόστ επιταχύνεται αναδεύοντας συχνότερα το περιεχόμενο και μετακινώντας το υλικό σε μια σειρά δοχείων.

Source: Fact Sheet (2015) Home Composting, European Bioplastics (https://docs.european-bioplastics.org/publications/bp/EUBP_BP_Home_composting.pdf)

Christopher Paquette (https://www.european-bioplastics.org/revised-mandate-for-home-composting-standard/)

Τα παράσιτα πάντα επηρέαζαν τη γεωργία. Οι ανεπιθύμητοι οργανισμοί τρώνε τις καλλιέργειες ή/και προκαλούν ασθένειες, μειώνοντας και με τους δύο τρόπους τις αποδόσεις. Για ένα διάστημα, τα παρασιτοκτόνα μπορεί να είναι αποτελεσματικά. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, τα διάφορα είδη παρασίτων αναπτύσσουν ανθεκτικότητα. Η χρήση τέτοιων χημικών ουσιών προκαλεί περιβαλλοντική ρύπανση και ανησυχίες για την ασφάλεια των τροφίμων χωρίς κανένα όφελος.

Μια εναλλακτική λύση είναι ο βιολογικός έλεγχος, μια μέθοδος περιορισμού των παρασίτων και των παθογόνων οργανισμών και φυτών με τη χρήση άλλων χρήσιμων οργανισμών, π.χ. μικροοργανισμών, εντόμων και φυτών που αναστέλλουν τους επιβλαβείς οργανισμούς.

Η μέθοδος αξιοποιεί βασικές οικολογικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των οργανισμών, όπως θήρευση, παρασιτισμός, παθογένεση και ανταγωνισμός. Σήμερα, ο βιολογικός έλεγχος χρησιμοποιείται κυρίως για τον έλεγχο των παρασίτων στις καλλιέργειες.

Πλεονεκτήματα του βιολογικού ελέγχου:

  • χαμηλό κόστος, αποτελεσματικότητα, φιλικός προς το περιβάλλον.

Παραδείγματα οργανισμών που χρησιμοποιούνται στον βιολογικό έλεγχο:

  • βακτήρια, έντομα και αραχνοειδή, νηματώδη, μύκητες

https://discover.hubpages.com/food/The-Benefits-of-Biological-Pest-Control-in-Agriculture

Η αγροδασοκομία συνδυάζει τη φύτευση δέντρων με διάφορες καλλιέργειες, με στόχο την εκμετάλλευση των οικολογικών και οικονομικών αλληλεπιδράσεων των διαφόρων συστατικών.

  • Η τεχνική αυτή αναγνωρίζεται ως μια φιλική προς το περιβάλλον μέθοδος καθώς συμβάλλει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και προσαρμόζεται στις επιπτώσεις της, αυξάνει την παραγωγικότητα των καλλιεργειών και βελτιώνει την επισιτιστική ασφάλεια.
  • Η αγροδασοκομία ενισχύει την οργανική ουσία του εδάφους, την παραγωγικότητα της γεωργίας, τη δέσμευση άνθρακα, τη διατήρηση του νερού, την αγροβιοποικιλότητα και το εισόδημα των γεωργών.
  • Η παρουσία δέντρων στα χωράφια χρησιμεύει ως ανεμοφράκτης και ζώνη προστασίας, συμβάλλοντας στην προστασία των καλλιεργειών από ακραίες καιρικές συνθήκες, όπως πλημμύρες, τυφώνες και καταιγίδες.
  • Η αγροδασοκομία αποτελεί παγκοσμίως μια πρακτική διαχείρισης της χρήσης γης και είναι ευρέως διαδεδομένη στις τροπικές περιοχές.
  • Το σύστημα Dehesa της Ισπανίας είναι ένα παραδοσιακό σύστημα αγροδασοκομίας με ζωικά στοιχεία. Σε αυτό το σύστημα, η έκταση κάτω από το θόλο του δάσους καθαρίζεται με βόσκηση για να χρησιμοποιηθεί ως καλλιεργήσιμη γη.
  • Η χρήση των ζώων στις γεωργικές πρακτικές δεν αποδίδει μόνο γάλα και κρέας, αλλά συμβάλλει επίσης στην ανακύκλωση της τροφής τους ως οργανική ύλη, η οποία βελτιώνει τη δέσμευση άνθρακα.
  • Κάλυψη καλλιέργειας
  • Πράσινη λίπανση
  • Οργανική λίπανση
  • Ολοκληρωμένη διαχείριση ζιζανίων
  • Διαχείριση ζωικού κεφαλαίου